Heyelan nedir

Heyelan diğer adıyla toprak kayması, insanların hayatında aynı zamanda yaşadığımız çevrede derin izler bırakıyor. Toprak kayması, Türkiye'de özellikle Karadeniz Bölgesi’nde görülür. Peki, toprak kayması (heyelan) nedir? 4.sınıf sosyal bilgiler konusu olan heyelan nedir konusunu kısaca aşağıda açıklanmıştır.

Heyelan ya da toprak kayması: zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yer çekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru hareketidir. Bazı heyelanlar çok hızlı gerçekleşirken bazı heyelanlar daha yavaş gerçekleşirler. Heyelanlar yer kabuğunda çok sık oluşan ve çok yaygın bir kütle hareketi türüdür. Heyelanlar aynı zamanda yerkabuğunda derin izler bırakırlar. Türkiye'de en fazla görülen yerler Karadeniz Bölgesinde özellikle Doğu Karadeniz şerididir. Dünyada ise heyelan olaylarının sık görüldüğü yerler Alp-Himalaya, And, Kayalık ve Sierrra Nevada gibi dağlık alanlardır.

heyelan nedir

Yeryüzündeki başlıca heyelan alanları dağlık bölgelerdir. Sürekli yağış alan engebeli yerler, bu tür olayların sıklıkla meydana geldiği yerlerdir.

Heyelan can kayıplarına yol açar mı?

  • 1963 yılında İtalya’daki Vaiont Baraj Gölü yamacında ortaya çıkan heyelanda yaklaşık 3000 kişi,
  • 1988’de Trabzon Çatak’ta meydana gelen heyelanda ise 64 kişi yaşamını yitirmiştir.

Heyelandan korunma yolları nelerdir

  • Heyelan çok önemli bir doğal afet olmasına karşın toprak kaymasından bazı korunma yolları vardır.
  • Yamaçlarda beton duvarlar yapmak,
  • Ana kayaya inecek derinlikte beton veya çelik kazıklar oluşturmak
  • Eğimli yamaçların çimlendirilmesi veya betonla kaplanması
  • Yüzey suyunun akışa geçmesi için kanallar yapılması
  • Heyelana hassas yerlerin yerleşime ve ulaşıma açılmaması, bu tür yerlerdeki yerleşim birimlerinin taşınması ve yolların sağlam tünellerden geçirilmesi, heyelanın etkisini azaltmaya yönelik çalışmalardır.
heyelandan korunma yolları

Heyelan nedenleri

  1. Kuvvetli Eğim :Eğim, heyelanı ve toprak kaymalarını oluşturan en önemli faktörler içinde yer alır çünkü eğimin artmasıyla kütlerler daha kolay yer değiştirir.
  2. Yağış: Yağış artması toprak kaymasını da artırır çünkü yağışlarla kar ve buz erimeleri sonucu tabakaların arasına sızan sular sürtünmeyi azaltarak kütlelerin kaymasına neden olur.
  3. Kaya ve Toprakların Özellikleri : Arazilerdeki killi taş ve toprakların bol miktarda su emerek yumuşaması, toprakların gözenekli yapıda olması tabakaların arasında su sızmalarına neden olur.
  4. Yerçekimi: Yamaçta bulunan kütleler yerçekimine bağlı olarak aşağıya doğru çekilir. Çekim gücü ile birlikte kütleler harekete geçer.
  5. Doğal Afetler- Beşeri Diğer Faktörler: Deprem, sel gibi doğal etkenler de heyelan riskini artırmaktadır. Aynı zamanda yol çalışmaları, tünel yapımı gibi yamaçların doğal dengesini bozan yapımlar da heyelana neden olmaktadır.

Heyelan ile Erezyon Arasındaki Fark Nedir?

Erezyon ve heyelan  birbiriyle karıştırılan kavramlardır. Erozyon ve heyelanın aynı şey olduğu düşünülür. Fakat oluşum bakımından, süre ve sonuçları açısından birbirinden farklıdır. Heyelan ve erozyonun arasındaki en farklar;

Heyelan ve erezyon arasındaki farklar
Heyelan Erezyon
Toprak kayması yaşanır Toprakta aşınma meydana gelir
Çoğu zaman bir anda gerçekleşir Uzun bir zaman diliminden gerçekleşir
İnsanların direkt olarak ölümüne neden olur İnsanın can kaybına dolaylı yoldan sebep olur
Yağış alan yerlerde oluşur Kurak alanlarda oluşur
İnsanın dolaylı bir etkisi vardır. İnsanın doğrudan etkisi vardır
En son değiştirme: 12 Ocak 2020, Pazar, 22:21